کلوت شهداد یکی از مشهورترین جاهای دیدنی شهداد در استان کرمان است؛ جاذبهای که نام آن در فهرست آثار ملی ایران و میراث جهانی یونسکو قرار دارد و بهعنوان بزرگترین مجموعه کلوتی دنیا شناخته میشود
شهر ارواح در دل کلوتهای شهداد
در میان جاذبههای تاریخی کرمان، طبیعت این استان نیز حرفهای بسیاری برای گفتن دارد؛ از جنگلهای بافت و رابر گرفته تا ارتفاعات پر از گل بردسیر و دره مدیترانهای دلفارد. اما هیچچیز به اندازه کلوتهای شهداد شگفتانگیز نیست؛ سازههایی طبیعی که از دور مانند شهری باستانی و متروک جلوه میکنند.
در سرزمین کلوتها، وزش باد آرام، فضا را جادوییتر میکند. اگر هنگام طلوع یا غروب در دل این سازهها قدم بزنید، زیبایی کویر شما را مسحور میکند. شب هنگام، آسمان پرستاره کویر لوت، بهترین چشمانداز نجومی را پیش روی شما قرار میدهد؛ جایی که خیال و واقعیت درهم میآمیزند.
کلوت چیست؟
کلوت یا یاردانگ یک عارضه طبیعی است که در مناطق خشک جهان همچون ایران، مصر، پرو و آمریکا تشکیل میشود. قدمت این سازهها به حدود ۲۰ هزار سال قبل برمیگردد و حاصل فرسایش آبی–بادی هستند.
واژه «کلوت» از «کل» بهمعنای شهر و «لوت» بهمعنای کویر تشکیل شده است. به همین دلیل این مجموعه شگفتانگیز به شهر کلوتها معروف شده است..
بادهای شدید، دانههای ماسه را جابهجا میکنند و شیارهایی U شکل میسازند که در طول زمان تبدیل به کلوت میشوند. سمت رو به باد کلوتها پرشیب و سمت دیگر کمشیب است.
کلوت شهداد؛ ابرشهری از خاک
کلوت شهداد با مساحتی بیش از ۱۱ هزار کیلومتر مربع، ۸۰ کیلومتر عرض و ۱۴۵ کیلومتر طول دارد و از دور منظرهای شبیه شهری بزرگ با آسمانخراشهای بیسکنه را تداعی میکند. به همین دلیل بسیاری از گردشگران خارجی آن را شهر ارواح مینامند؛ شهری سراسر سکوت و آرامش که زیباییاش با چاشنی هیجان همراه است.
این کلوتها بهحدی ناشناختهاند که تا امروز هیچکس موفق به عبور کامل از آنها نشده و اطلاعات موجود بر پایه پژوهشهای علمی است. نخستین بررسی علمی این منطقه در سال ۱۳۱۶ توسط پژوهشگران اتریشی انجام شد. امروز، کلوتهای شهداد رسماً در میراث جهانی یونسکو ثبت شدهاند.
مسیر دسترسی به کلوت شهداد
برای رسیدن به کلوت شهداد از مسیر کرمان–بم وارد سیرچ شوید و سپس به سمت جاده شهداد حرکت کنید.
مسیر تا سیرچ بزرگراه است و رانندگی در آن آسان است؛ اما بعد از سیرچ جاده تکبانده و کوهستانی میشود و احتیاط ضروری است.
قدمت و پیشینه کلوت شهداد
کاوشهای باستانشناسی در جنوب کلوتها، آثار برنزی و سفالی مربوط به هزاره دوم و سوم پیش از میلاد را آشکار کرده است. این یافتهها نشان میدهد که منطقه در گذشته تمدنی پیشرفته داشته اما احتمالاً بر اثر سیلهای عظیم و تغییرات اقلیمی از بین رفته است.
همچنین شواهد فرسایش روی بدنه کلوتها، وقوع سیلابهای قدیمی را تایید میکند. گفته میشود هر بار باران در کویر لوت میبارد، کلوتها شکل تازهای به خود میگیرند.
پروفسور پرویز کردوانی، بیابانشناس و استاد دانشگاه تهران، کویر کلوت شهداد را گرمترین نقطه زمین دانسته است. در سال ۲۰۰۵، ناسا دمای هوا در کویر و کلوت شهداد را حدود ۷۰ درجه سانتیگراد اندازهگیری کرد. این منطقه در بین زمینشناسان به یکی از «قطبهای گرمایی زمین» معروف است
پوشش گیاهی کلوت شهداد
هرچه از کوهستان سیرچ دورتر شوید، پوشش گیاهی کاهش مییابد.
- در مسیر مسیلها: درختان گز
- در حاشیه کلوتها: نبکاها (گزهایی که روی تپههای ماسهای رشد میکنند)
- داخل کلوتها: تنها بوتههای پراکنده استراگال دیده میشود
در داخل کلوتها تقریباً هیچ حیات گیاهی وجود ندارد؛ دلیل آن نه شوری خاک و نه کمبود آب است، بلکه بادهای شدید و سهمگین هستند که اجازه ریشهزایی نمیدهند
-
:رود شور تنها رود دائمی این منطقه، رود شور است که از بیرجند سرچشمه گرفته و یکی از شورترین آبهای دنیا را دارد. این رود پس از ۲۰۰ کیلومتر در منطقه “گود نمک” به پایان میرسد.
-
:پلیگونها ششضلعیهای نمکی اطراف دریاچه نمک را پلیگون مینامند؛ یکی از زیباترین پدیدههای کویری شهداد.
-
:نمکزار نمکزار ۱۰۰ هکتاری شهداد با ساختار «جوشش تخممرغی»، نمونهای منحصربهفرد در جهان است.
تفریحات کلوت شهداد
- سافاری
- راهپیمایی در کویر
- عکاسی نجومی
- آفرود
- تماشای طلوع و غروب
- کمپ و شبمانی
به دلیل گرمای شدید (تا ۷۰ درجه سانتیگراد طبق اندازهگیری ناسا)، تابستان زمان مناسبی برای بازدید نیست. بهترین فصلها: پاییز، زمستان و اوایل بهار
اقامت در کلوت شهداد
برای شبمانی میتوان از کمپ کویری شهداد استفاده کرد؛ مجموعهای شامل ۴۰ آلاچیق ساختهشده با مصالح طبیعی که به «هتل میلیون ستاره» معروف است. این کمپ در ۲۰ کیلومتری شهداد و میان چند کلوت قرار دارد تا از طوفان شن محافظت شود
نکات مهم برای بازدید از کلوت
- منطقه به سه بخش سبز، نارنجی و قرمز تقسیم میشود:منطقه سبز نیاز به مجوز ندارد، اما بازدید از بخشهای نارنجی و قرمز فقط با مجوز و راهنمای حرفهای امکانپذیر است.
- آب آشامیدنی، خوراکی، کمکهای اولیه، عینک آفتابی، کلاه، کرم ضدآفتاب و لباس مناسب همراه داشته باشید.
- برای کمپینگ، از افراد باتجربه کمک بگیرید یا در کمپ رسمی اقامت کنید.
- هیچ ردی از خود در طبیعت باقی نگذارید.
- به باورهای مردم محلی احترام بگذارید.
- با خرید محصولات محلی و اقامت در بومگردیها، به اقتصاد منطقه کمک کنید.
شما به این مطلب چه امتیازی میدهید؟